Zdzisława Bytnar
data śmierci 2026-08-13
Stopień
podporucznik
Miejsce urodzenia
Kolbuszowa
Imiona rodziców
Józef – Józefa z domu Markuszewicz
Nazwisko panieńskie
Rechul
Wykształcenie i praca do 1944 r.
Ukończyła szkołę powszechną, naukę kontynuowała w gimnazjach w Krakowie i Mielcu, gdzie uzyskała maturę. Uczęszczała następnie na Państwowe Kursy Nauczycielskie, prowadzone w Krakowie przez Henryka Rowida; (zwane przez nią Pedagogium Rowida). W 1925 r. wyróżniona za wyniki w pracy przeniosła się wraz z mężem Stanisławem Bytnarem (również nauczycielem) i 4-letnim synem Janem (w latach okupacji pod ps. "Rudy" dowódca Hufca Południe Szarych Szeregów) do Warszawy, gdzie kontynuowała naukę Jako absolwentka Instytutu Pedagogiki Specjalnej Marii Grzegorzewskiej w 1930 zorganizowała pierwszą Szkołę Specjalną na warszawskiej Pradze.
Pseudonimy
"Sławska", "Sława", "Sławka"
Udział w konspiracji 1939-1944
W 1940 została zwolniona przez niemieckie władze okupacyjne ze stanowiska kierowniczki Szkoły Specjalnej, w tym czasie zaangażowała się w tajne nauczanie w ramach TON (Tajna Organizacja Nauczycielska), równocześnie była żołnierzem Okręgu Warszawa-Miasto Związku Walki Zbrojnej działając w łączności konspiracyjnej. W Warszawie mieszkała wraz z rodziną w al. Niepodległości 159. W marcu 1943, podczas jej nieobecności w Warszawie, straciła najbliższych – do obozu koncentracyjnego KL Auschwitz wywieziony został mąż, który zginął w styczniu 1945 roku w czasie ewakuacji obozu; syn, Jan Bytnar ps. "Rudy", aresztowany wraz z ojcem 23 marca i odbity trzy dni później w słynnej akcji pod Arsenałem, zmarł w wyniku obrażeń odniesionych podczas tortur.
Oddział
Podczas Powstania Warszawskiego pełniła służbę w "Pasiece" – Kwaterze Głównej Szarych Szeregów. Była kierowniczką Harcerskiej Poczty Polowej w Śródmieściu, łączniczką szefa Poczt Polowych Komendy Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej, oraz jako osoba ciesząca się społecznym zaufaniem była członkiem zespołu cenzorskiego Harcerskiej Poczty Polowej.
Dzielnica
Śródmieście Południe
Losy po Powstaniu
Niewola niemiecka – jeniec stalagów i obozów: XI B Fallingbostel, Bergen-Belsen, IX C Molsdorf
Numer jeniecki
1697
Losy po wojnie
Powróciła do Warszawy 15 sierpnia 1945 i zamieszkała w gruzach dawnego domu. Podjęła ponownie pracę w szkole specjalnej nr 6, ale już niebawem została przeniesiona na stanowisko radcy w administracji szkolnej (w Referacie Szkolnictwa Specjalnego). Potem była wizytatorką resortu szkolnictwa ds. szkół dla dzieci przewlekle chorych (sanatoria, domy dziecka). W 1957 stan zdrowia zmusił ją do przejścia na emeryturę Autorytet i przyjaciel harcerstwa, często określana "Matulą Polskich Harcerzy".
Miejsce śmierci
Warszawa – pochowana 18 sierpnia 1994 r. na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
źródło: www.1994.pl

